شهدا

دفاع‌مقدس

عکس‌ شهدا

[17 / 3 / 1399] به مناسبت سومین سالگرد شهید سید مصطفی صادقی؛
[17 / 3 / 1399] یک نویسنده دفاع مقدس در صفحه مجازی خود مطرح کرد؛
[17 / 3 / 1399] «خمینی» و «خامنه‌ای»؛
[17 / 3 / 1399] فرمانده پیشرو سپاه بدر؛
[17 / 3 / 1399] نقش مردم شیراز در نهضت امام خمینی(ره)؛
[17 / 3 / 1399] ۱۷ خرداد سال ۱۳۶۴ سالروز عملیات ظفر یک؛
[17 / 3 / 1399] تأثیر عزل بنی‌صدر در بروز حماسه دارخوین؛
[17 / 3 / 1399] با حضور رئیس مجلس؛
[17 / 3 / 1399] ​مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان کرمان؛

 

کارنامه دفاع مقدس
کربلا (5)
کربلا (5)

ضرورت انجام عملیات موقعیت برتر سیاسي ­ نظـامي ایـران کـه در فتـح فــاو توسـط سپاه پاسداران انقلاب اسلامي حاصل شــد بــه رغـم تلاشهاي دشمن در چارچوب استراتژي دفاع متحرک حملات هوائي به مراکز صنعتي حمله به منابع نفتي و نفتکشهاي ایران و ســایر اقــدامات تبلیغاتي و رواني همچنان به سود جمهوري اسلامي حفظ شد. عملیات کربلاي 4 از سوي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي به منظوري طرح ریزي و اجرا شــد که ایران به بهره گیري از موقعیت برتر سیاسي ­ نظامي با افزایش فشـار به حامیان جهاني و منطقه اي عراق شــرایط را بــراي کسب پیروزي سیاسي در جنگ با اتکا به پیروزي نظامي فراهم سازد. درواقع مي تـوان گفت که فتح فاو به رغم ابعاد و جوانب مختلف آن نتوانســت شرایط و خواسته هایمان را تأمین نماید. طبیعتاً در چنیــن شــرایطي پیش بیني میشد که اجراي یک عملیات پیروز دیگـر امکـان تحقــق خواستههاي جمهوري اسلامي را فراهم خواهد آورد. عدم حصول نتیجــه مطلوب در عملیات کربلاي 4 با توجه به مقاصد عملیات و پیامدهاي تعیین کننده آن در روند تحولات سیاسي و نظامي جنگ جمهوري اسلامي را در وضعیت دشواري قرار داد. چون کلیه دستاوردهاي جنگ پس از آزادسازي مناطق اشغالي و بویژه پس از فتح فاو که نهایتاً موازنه سیاسي ­ نظامي جنـگ را به سود جمهوري اسلامي تغییر داده بود در معرض تهدید قرار گرفت. عراق که از مدتها قبل به رغم کلیه اقدامات و تلاشهایش در تغییر روند کلي جنگ به سود خود ناکام مانده بـود تحـت شــرایط جدیـد مترصد بهرهبرداري از اوضاع براي حمله به منطقـه فـاو و بـازپس گـیري ایـن منطقه و نهایتاً تغییر اوضاع سیاسي ­ نظامي به نفع خود بــود. از سوي دیگر در ایران شرایط سیاسي حاکم بر کشـور و رونـد تبلیغـات تحـت شعار  تعیین سرنوشت جنگ  و نیرو و امکاناتي که بـه همیـن منظـور به جبهه سرازیر شده بود از جمله عواملي بود که بر پیچیدگي اوضاع بـراي پاسخگویي به انتظارات پدید آمده در جامعه میافزود. درواقــع در افکار عمومي جامعه چنین تصور میشد که با توجـه بــه فــراهم سازي کلیه شرایط از جمله بسیج نیرو و امکانات بـه جبهههـا موقعیـت بـراي وارد ساختن ضربة تعیین کننده بر دشمن فراهم آمده و براي کسـب پـیروزي هیچگونه مانعي وجود ندارد. در سایه پیدایش چنیــن وضـعیت دشوار اتخاذ هرگونه تصمیم با توجه به تأثیرات و پیامــدهاي تعییـن کنندة آن بسیار پیچیده و سخت مینمود. ولي در عین حال پــس از قطعـي شدن مسئله افشاي تاکتیک ویژه عملیات و عدم امکان حصول پیروزي دستور توقف عملیات کربلاي 4 به کلیه قرارگاهها و فرماندهان یگانها صادر شد. این تصمیم زماني اتخاذ و ابلاغ شد کــه تنهــا 20% از توان نیروهاي خودي با دشمن درگیر شده بود و طبعاً در اختیار داشتن نیروي کافي و نیز ضرورتهاي گوناگوني که انجام عملیات و کسب پیروزي را ایجاب میکرد بر روند تصمیم گیریها سایه افکنده بود.  حفظ برتري سیاســي ­ نظامي جنگ  به سود جمهوري اسـلامي و مقابلـه بــا ایجـاد هرگونه  رکود در جبهه هاي نبرد  از مهمترین عواملي بود که ضرورت انجــام عملیـات با شرط کسب پیروزي را ایجاب میکرد. درواقع تجارب جنگ پس از فتـح خرمشهر به مدت چهار سال بر این مسئله تأکید داشت که هرگونه تعلّل و اتّخاذ تصمیم نامناسب بـراي  انجـام عملیـات پــیروز  روند تحولات جنگ را به گونهاي غیرقابل اجتناب به زیـان جمهـوري اسـلامي تغیـیر خواهد داد. جو حاکم بر کشور و انتظارات مردم و همچنین احتمال حملـه دشمن به فاو از جمله عواملي بود که ضمن تأکیــد بــر ضرورت انجام عملیات شرایط را نیز براي انجام آن تسهیل میکرد. انتخاب منطقه جبران ناکامي در عملیات کربلاي 4 و حفظ اوضاع کلي جنــگ بـه سود جمهوري اسلامي و سایر مسائلي که در بحث ضرورت انجــام عملیات مورد اشاره و تجزیه و تحلیل قرار گرفت از عواملي بودند که در انتخـاب منطقه عملیات مؤثر واقع شدند. چیزي که اوضاع را بـه هنگـام انتخـاب منطقه عملیات پیچیده و دشوار میساخت این مسئله بـود کـه در چنیـن شرایطي تنها انجام یک عملیات نمیتوانست راهگشا باشد بلکه در عیـن حال عملیات میبایست از شرایط امنیـت پـیروزي و همچنیـن شـرایط و ویژگیهاي لازم در جهت حفظ اوضاع به ســود جمهــوري اسلامي نیز برخوردار باشد.  علاوه بر اینها عوامل دیگري ماننـد  سـرعت عمل  نیز نقش تعیین کننده داشت بدین معنا هرگونه عملیــاتي علیـه دشمن در جهت حفظ اوضاع به سود جمهوري اسلامي در شرایطي قابـل تحقـق و امکان پذیر به نظر میرسید که بلافاصله پس از عملیــات کـربلاي 4 به مورد اجرا گذاشته میشد. در غیر اینصورت جمهوري اسـلامي زیانهـاي غیرقابل جبراني را در مقابل این تأخیر متحمل میشد. در چارچوب عوامل و شرایط یاد شده نظر به موفقیت لشکر 19 فجــر و تیـپ 57 حضرت ابوالفضل در منطقه پنج ضلعي و نزدیکي زمین ایــن منطقــه به منطقه عملیات کربلاي 4 و سهولت نقل و انتقال نیروها و امکانات و عــلاوه بر اینها ارزش سیاسي ­ نظامي آن و ویژگیهایي که این منطقه در صـورت کسب پیروزي در حفـظ بـرتري اوضـاع بـه ســود جمهـوري اسلامي میتوانست داشته باشد باعث شد منطقه شلمچه در همان نگاه اول مورد توجه قرار گیرد. به عبارت دیگر گرچه به هنگام انتخـاب منطقـه نوعـي اضطرار بر تصمیمات سایه افکنده بود ولي این مسئله مانع از توجـه بـه برخي از ابعاد ارزشمند زمین منطقه و تأثیرات قابل ملاحظه آن بـر رونـد کلّي جنگ به سود جمهوري اسلامي نبود ضـمن آنکــه در هـر صورت کسب پیروزي به منظور جبران عملیات کربلاي 4 مورد نظـر بـود و ایـن مهم با انجام یک عملیات محدود و یا در هر منطقهاي قابل تـأمین نبـود. در اولین جلسهاي که در حضور فرماندهي عالي جنگ حجــت الاسلام هاشمي رفسنجاني براي تصمیم گیري در مورد انتخاب منطقــه شلمچه برگزار شد فرماندهان و طراحان نظـامي سـپاه بـر عوامـل زیــر تأکید ورزیدند: 1­ پس از عملیات رمضـان تـاکنون در ایـن زمیـن بـا دشــمن جنگ گستردهاي انجام ندادهایم و لذا دشمن با توجه به نتیجه ناتوان و آسیب پذیر خواهد بود.2­ مواضع و استحکامات دشمن در شرق کانــال مـاهي جدیدالاحداث است و لذا درهم شکستن آن و رخنه به سایر مواضع مسـتحکم دشـمن امکان پذیر به نظر میرسد.3­ تلاش نیروهاي خودي در عملیات کربلاي 4 در منطقه پنج ضلعي بـا موفقیت همراه بوده است و قبل از ترمیم سنگرها و جاگیر شـدن دشـمن در این منطقه کسب موفقیت امکان پذیر به نظر میرسد. تأکید بر عوامل فوق به منظور اطمینان از کسب پیروزي و جبران گذشته نیز صورت میگرفت و این مسئله عمدتاً متــأثر از ســابقة چند عملیات انجام شده در منطقه شلمچه در حد فاصل فتــح خرمشــهر تا عملیات کربلاي 5 بود که هیچ کدام موفقیت چنداني به همراه نداشـت. نظـر بـه اهمیت منطقه بصره و نقش ایــن ناحیــه در اهـداف سیاسي ­ نظامي جمهوري اسلامي پس از فتح خرمشهر دشـمن زمیـن شـرق بصـره را کاملاً مسلح به انواع موانع و استحکامات کرده بــود چنانکــه با وجود تلاشهاي گوناگون در چند عملیـات گذشـته هیچگونـه پیشـروي قابـل ملاحظهاي در عمق استحکامات دشمن حاصل نشد. بنابراین سوابق یاد شده و تردیدهاي حاصله به گونهاي بود که ضرورتاً تأکید بر جوانب مثبت چنین عملیاتي را ایجاب مي کرد.طرح ریزي عملیات در پي بحثهایي که پیرامون مانور عملیات صورت گرفت با توجه به 200 گردان نیروئي که سپاه در اختیار داشت سرانجام کلیات طرح اولیه مانور مزبور به این شکل مشخص شد که یک تیپ در جناح شمالي عملیات بر روي پل عمل کند و یکي دیگـر از یگانهـاي سـپاه کـه از توانـایي قابـل توجهي برخوردار است بر روي جاده پاسگاه بوبیان وارد عمــل شـود تا بتواند با عبور از کانال پرورش ماهي در غرب کانال بــه تصـرف سرپل مبادرت نماید. در منطقة پنج ضلعي نیز چنین مقرر شد که بــا توجـه به تجربه حاصله از عملیات کربلاي 4 سه یگان وارد عمل شــوند. تاکتیک ویژه در این عملیات حاصل طرح ریزي و تأکید فرمانـدهي کـلّ عملیـات برادر محسن رضائي بود بدین شکل کـه حرکــت یگانهـا میبایستي از شمال به جنوب و قرار گرفتن در جهت مخـالف مواضــع و استحکامات دشمن انجام مي شد. دشمن در این منطقه سمت اصلي هر نوع تحـرک نظامي را عمدتاً تک جبههاي با اتکا به جاده شلمچه و از سمت شرق بـه غرب پیش بیني میکرد به همین دلیل کلیه استحکامات دشمن به سـمت شرق گسترش یافته بود. لیکن تجربــه عملیــات کربلاي 4 و موفقیت لشکرهاي 19 فجر و 57 ابوالفضل (ع) که از شمال به جنــوب پیشروي کرده و در پشت استحکامات دشمن قرار گرفتند موجب گردید در تغیـیر کلي عملیات بر عبور از کانال پرورش مــاهي و پیشــروي از شمال به جنوب در پشت مواضع و استحکامات دشمن تأکید شود.   در چارچوب این ابتکار عمل استفاده از نفربر بـراي تـرابري نــیرو و عبـور از کانال پرورش ماهي و همچنین پاکسازي خطوط دشمن مورد تأکید قرار گرفت و اقدامات وسیعي براي استفاده از نفربر و نقل و انتقال نیرو به منطقـه و نیز برگزاري مانور در کانال سلمان انجام شد. در عیـن حــال ابهاماتي وجود داشت که طي جلسات متعددي با حضور فرمانـدهي عـالي جنـگ برطرف شد و سرانجام تصمیم قطعي نسبت به انجام عملیـات گسـترده در شلمچه توسط سپاه پاسداران و عملیات محــدودي در منطقـه غرب کشور توسط ارتش اتخاذ گردید. در مرحلة اول عملیات قرار بود قرارگـاه نجف همزمان با قرارگاه کربلا توسط لشکر 21 امام رضا (ع) در قسـمت شرقي بوارین وارد عمل شود و تیـپ 110 خـاتم الانبیـا (ص) نـیز بـه عنوان کمک پشتیبان آن عمل نماید. در مرحلـة دوم نـیز مقــرر شـد تا لشکرهاي 5 نصر و 17 علي ابن ابیطالب (ع) و تیپ 12 قائم همزمان بـا قرارگاه قدس در حد فاصل دژ کانال کوثر به قصد تصـرف جنـوب جـاده شلمچه و جزیره بوارین وارد عمل شوند. لشکر 155 شهدا لشـکر 105 قدس و تیپهاي 57 حضرت ابوالفضل (ع) و29 نبي اکرم (ص) در احتیاط قرارگاه نجف قرار داشتند. قرارگاه نجف پـس از مرحلـة دوم میبایسـتي جناح جنوبي عملیات را تأمین نماید تا قرارگاه بتواند در عمــق پیشروي نماید.  نظر به پیچیدگي مسئله عبــور از یگــان و وابستگي پیشروي و موفقیت قرارگاهها و یگانها به یکــدیگر در مــورد هماهنگي قرارگاهها بحثهاي قابل ملاحظهـاي صـورت گرفــت. همچنیــن در مورد  عبور و پشتیباني  با توجه به  محــدودیت عقبــه  و احتمال هوشیاري دشمن و عدم موفقیت در شکستن خط بحث و بررسي مفصلّي صورت گرفت که سرانجام به تمرکز امکانات و ایجاد مدیریت متمرکز براي  تعیین ترتیـب اولویت عبور گردانها  منتهي شــد. اقــدامات مهندسـي عملیات شامل احداث پد براي توپخانه احداث و ترمیم و شن ریزي جادههــا احداث سنگر و سوله و غیره نیز به طور جداگانه توسط قرارگاهها پیگیري میشد. نظر به ضرورت سرعت عمل کلیه دستگاهها و ابزار و آلات مهندسـي از کلیه مناطق جمع آوري و به طور متمرکز در این منطقه بکار گرفته شـد.  به رغم تلاشهائي که بلافاصله پس از عملیات کربلاي 4 آغاز و طي یک هفته به طور گسترده و جدي انجام شده بود مجدداً طي مباحثي کـه در حضور فرماندهي عالي جنگ صورت گرفت ابهاماتي که همچنان نسبت به میزان هوشیاري دشمن مشــکلات و پیچیــدگیهاي زمین منطقه و دشواریهاي شکستن خط و پاکسازي و تصـرف و تـأمین منطقـه وجـود داشت مورد بررسي قرار گرفت. سرانجام پس از برگزاري یــک جلسه پنج ساعته با کلیه مسئولین و فرماندهان قرارگاههــا و یگانهـاي سپاه تصمیم نهائي براي انجام عملیات در 24 ساعت بعد اتخاذ و ابــلاغ شد. بدین ترتیب سپاه که از مهرماه 64 به طرح ریزي عملیات فـاو مبـادرت ورزیــده و از بهمــن مــاه همــان سـال ضمن انجام پیچیدهترین و برجستهترین عملیات نظامي در تاریخ جنگ مهمترین پیروزي سیاسي ­ نظامي را براي جمهوري اسلامي به ارمغان آورده بود و از آغاز سـال 65 نیز ضمن نبرد در فاو براي تثبیت منطقه با استراتژي دفاع متحرک عراق نیز مقابله گسترده نموده و سلسله عملیات کـربلاي 1 2 3 و 4 را طـرح ریزي و انجام داده بود اکنون نظر به شرایط سیاسي ­ نظامي حاکم بـر کشور و تدبیر حضرت امام مبني بر  انجـام و تـداوم عملیــات  با تمام قدرت و با توکّل به خداوند تبارک و تعالي براي انجام عملیات کربلاي 5 آماده میشد. درواقع در طول جنگ تحمیلي براي اولین بار چنین عملیات گسترده و پیچیدهاي به این نحو و با این زمـان کوتـاه (12 روز) توسـط سپاه پاسداران انقلاب اسلامي طرح ریزي و براي انجام آماده شده بود. آغاز تهاجم به دشمن  در آستانه شروع عملیات با توجه به محدودیت زمان آخــرین اقدامات شامل جابجائي و نقل و انتقالات نیروها و امکانات تکمیــل بحـث مانور عملیات و غیره انجام گرفت و توپخانه و زرهي نسبت به مأموریت اصلي و گرههاي مواصلاتي براي اجراي آتش و مانور توجیــه شـدند. در این شرایط با توجه به تجارب عملیات کربلاي 4 ابهـام نســبت بـه میزان هوشیاري دشمن موجب گردیده بود که کلیه تحرکات دشمن تــا قبل از آغاز درگیري کنترل شود. اجراي آتش کاتیوشا در داخل حوضچه لشـکر 41 ثارالله و صدمات وارده منجر به افزایش حساســیتها شـد. از سوي دیگر افزایش تردد خودروهاي دشمن به سمت منطقه فاو این تصـور را که دشمن قصد حمله به فاو را دارد تقویت کرد ولي همچنان نسبت بـه میزان هوشیاري دشمن در منطقه شلمچه ابهام و تردید وجـود داشـت و هیچ گونه نتیجة مشخص ارائه نمیشد. در ایـن حالـت نیروهــاي عمل کننده در انتظار صدور فرمان حمله از سوي فرماندهي کلّ صحنه نـبرد در شرق بصره بودند. با توجه به نور مهتاب ساعت درگــیري بـا دشمن 2 بامداد روز 65/10/18 تعیین شده بود لیکن نظر بــه محـدودیت زمان براي شکستن خط و پاکسازي و تثبیت آن چنین مقرر شد که نیروها بـا استفاده از نور مهتاب حرکت کنند و در پشت مواضع دشــمن در انتظار صدور فرمان حمله باشند. پس از نیمه شب در حالي که نور مهتاب کاملاً منطقه را روشن کرده بود درگیري در برخي محورها آغاز شـد. پیـدایش این وضعیت بر اضطراب و نگراني مبني بر هوشیاري دشــمن افـزود با اینکه تا غروب نور مهتاب هنوز زمـان زیـادي باقیمانـده بـود از سـوي فرمانده صحنه نبرد برادر محسن رضائي در ساعت 35/1 بامداد فرمان حمله صادر شد و بدین ترتیب رزمندگان بسیج و سپاه یورش خود را بـه عظیم ترین و پیچیده ترین استحکامات دشمن در شرق بصره آغاز کردند. خبرهاي واصله به قرارگاه که حاکي از پیشــروي یگانهـا در محورهاي مختلف و شکسته شدن خط دشـمن بـود اطمینــان لازم را نسـبت به غافلگیري دشمن به وجود آورد و کلیه ابهامـات مبـني بـر عــدم امکان شکسته شدن خطوط دشمن را نیز برطرف کرد. متعاقب کسب اطمینـان از درهـم شکسـته شـدن خطـوط دشـمن تـلاش بـراي  پاکسازي  و  تثبیت  آغاز شد در این میان چون الحاق لشکر 25 کربلا بـه لشکر 31 عاشورا نقش تعیین کنندهاي در تصرف پوزه کانال پرورش مـاهي و بـاز شدن عقبه خشکي نیروهاي عبورکننده از کانال داشت مورد تأکید قـرار گرفت. همچنین الحاق لشکر 19 فجر و لشکر 31 عاشورا در منطقه پنج ضلعي نیز حائز اهمیت بوده و مورد توجه قرار داشت و ضرورت پاکسازي قرارگاه تیپ دشمن در منطقه پنج ضلعي همواره به یگانهاي عمل کننده در منطقه گوشزد میشد. درواقع الحاق یگانهاي محور پنج ضلعي و محور کانال ماهي و نیز شکستن مقاومت دشمن در مقر فرماندهي تیپ در پنج ضلعي دو مسئله اساسي بود که فرمانده قرارگاه کربلا میبایســت تدابیر لازم را براي حلّ آن اتخاذ میکرد. عـلاوه بـر آن منطقـه جنــاح راست عملیات نیز میبایست تثبیت گردد.تحرکّات دشمن متعاقب آغاز درگیري و درهم شکستن خطوط دشمن قطعي مسجل شد که دشمن نسبت به زمان و مکان و تاکتیک حمله غــافلگیر شـده است. البته دشمن در منطقه پنج ضلعي و بوارین بـه خـاطر تهـاجم نیروهـاي اسلام در عملیات کربلاي 4 به این منطقه به طور نسـبي هوشـیار بود.  درواقع دشمن پـس از عملیـات کـربلاي 4 براسـاس ایـن تحلیـل کـه جمهوري اسلامي فعلاً قادر به انجام عملیات نمي باشـد اساســاً توجه خود را به باز پس گیري فاو معطوف کـرده بـود. عراقیهـا چنیـن تصـور میکردند که علاوه بر اینکه جمهوري اســلامي تحــت شرایط روحي و رواني حاصله از ناکامي در عملیات کربلاي 4 فاقد توانایي بــراي انجام عملیات میباشد در برابر یک تهاجم سنگین در منطقه فاو نــیز قـادر به مقاومت نخواهد بود. در چارچوب این تحلیل تلاشهاي گسترده دشـمن بویژه جابه جائي و انتقال نیرو و توپخانهاش به فاو تماماً نشانة آمـادگي آن براي حمله بود. لیکن آغاز عملیات در منطقــه کـربلاي 5 در مقیاس گسترده و موفقیت در شکستن خطـوط و اسـتحکامات دشــمن موجب گردید عملیات در فاو منتفي و تدریجاً نیرو و امکانات دشـمن بـه منطقـه شرق بصره منتقل شود.  درواقع دشمن ضمن غافلگیر شـدن نسـبت به عملیات ایران در شرق بصره از نظر زمان و مکان در مورد تاکتیک ویـژه عملیات که عمدتاً معطوف به عبور از منطقه آبگرفتگي و کانــال پرورش ماهي و حرکت از شمال به جنوب در پشت مواضعش بود غـافلگیر شـد. بنابراین دشمن از نظر زمان دچار عقب ماندگي شد و همیــن وضعیت نهایتاً موقعیتي را فراهم آورد که ادامه نبرد در منطقه شرق نهر جاسـم و پنج ضلعي را برایش دشوار کرد و انهدام قواي نظــامي آن را بـه دنبال داشت. هشت روز نبرد در شرق نهر جاسم (شرق بصره منطقه عمومي شلمچه تنومه) محورهاي اصلي تلاشهاي قرارگاه کربلا براي تصرف منطقه مورد نظر و تأمین جا پا و فراهم کردن شرایط براي تثبیت منطقه و همچنین تحویـل خط به قرارگاههاي قدس و نجف اشرف شـامل خـروج از منطقـه پنـج ضلعي تثبیت سر پل غرب کانال پرورش ماهي و باز نمودن جاده شلمچه بود. تلاشها و تدابیر قرارگاه معطوف بر این بود که جناح راســت منطقه عملیات توسط تیپ 18 الغدیر و لشکر 33 المهدي (عج) تثبیـت شـود و سر پل غرب کانال پرورش ماهي با الحاق لشکر 41 ثارالله و لشـکر 25 کربلا تأمین گردد. همچنین براي خروج از پنج ضلعي علاوه بــر تلاش براي پاکسازي مقر تیپ دشمن در منطقه و الحاق لشکر 19 فجـر و 31 عاشورا نسبت به الحاق لشکر 31 با لشـکر 25 در مثلـثي پـوزه کانـال پرورش ماهي نیز تأکید میشد زیرا این مسأله میتوانست علاوه بـر بـاز شدن عقبه خشکي نیروهاي غرب کانال پرورش ماهي شرایط را بـراي پیشروي در عمق توسط قرارگاه قدس با تأمین جناح راست این قرارگاه فراهم نماید. فشارهاي دشمن ابتدا معطوف بــه بــازپس گیري منطقه سرپل غرب کانال پرورش ماهي با تأکید به جناح راست منطقه عملیات و منطقه سرپل بود. مقاومت مقّر تیپ دشمن در منطقه پنج ضلعي و مقابله با الحاق لشکرهاي 31 عاشورا و 25 کربلا در پوزه کانال پرورش مـاهي نیز بدین منظور انجام گرفت که دشمن با ایجاد تأخیر در ایـن الحـاق در پوزه کانال بتواند با پاکسازي منطقه سرپل و عقب راندن نیروهــا از این منطقه گسترش عملیات را مهار نماید. مرحلة دوم عملیات با وارد کـردن قرارگاه قدس و نجف به منظور تشدید فشار به دشمن براي بــاز شدن جاده شلمچه و توسعه عملیات آغاز شد. در این مرحله دشــمن برخلاف مرحلة اول عملیات که غافلگیر شده بود کاملا نسبت به سمت اصلي تک هوشیار بود و علاوه بر این نیروهاي خودي نیز طي 24 سـاعت درگـیري مداوم با دشمن تا اندازهاي خسته به نظر میرسـیدند. بــه همیـن دلیل اهداف مورد نظر تأمین نشد. همچنین افزایش فشار دشمن در روز دوم و ناکامي در مرحلة دوم موجب گردید تا نسبت به پشتیباني عملیات توسط نیروي هوایي و هوانیروز اقـدام شـود. ادامـه مقاومـت در غـرب کانـال پرورش ماهي و تلاش براي خـروج از پنـج ضـلعي و بـاز شـدن جـاده شلمچه همچنان در تدبیر و تداوم عملیات مورد نظر بود. در این شـرایط فشار دشمن در غرب کانال پرورش ماهي شدیداً افزایش پیدا کرده بـود زیرا دشمن امیدوار بود که با عقب راندن نیروهاي اسلام از منطقه سرپل. مانع توسعه و تعمیق عملیات گردد. از روز دوم عملیات به بعد با انتقـال امکانات و نیروهاي دشمن از منطقه فاو و هوشیاري نسبت به سمت تک رزمندگان اسلام فشار عراقیها روي عقبهها با افزایش بمبــاران شدید شد به گونهاي که مرتباً از سوي فرماندهي قرارگاه خــاتم الانبیا (ص) نسبت به تأمین پدافند منطقه پیگیري و تلاش میشد.  درواقــع تشدید فشارهاي دشمن و عدم پیشروي بـه ســمت اهــداف مـورد نظر کلیه دستاوردهاي مرحله اول عملیات را نیز در معرض تهدید قرار داده بود. در شب سوم عملیات در شرایط حساس و سرنوشت سـازي قـرار گرفـت. خبرهاي واصله به قرارگاه تا اندازهاي امیدوار کننده بــه نظـر میرسید چنانکه الحاق لشکر 25 کربلا و لشکر 27 حضرت رسول (ص) در غرب کانال پرورش ماهي این امیدواري را بـه وجـود آورد کـه بـا توجــه به موفقیت یگانهاي یاد شده در غـرب کانـال سـرپل در بـرابر فشـارهاي دشمن تثبیت شود. باز شدن جاده شـلمچه و فـراهم شـدن زمینـه ورود قرارگاه قدس و نجف به منطقه بویژه پیشروي لشکر 8 نجــف و لشکر 14 امام حسین (ع) از قرارگاه قدس نیز این امکان را به وجود آورد که با توسعه وضعیت از تمرکز فشار دشــمن در بــرخي محورها از جمله در منطقه سرپل غرب کانال پرورش ماهي کاسته شود. پیشروي در منطقـه قرارگاه نجف گرچه با کندي صورت مي گرفت ولـي ایـن امکـان را بـه وجود آورد که با پیشروي تدریجي در منطقه جنوب عملیات جنـاح چـپ قرارگاه قدس تأمین شود.  همچنین جناح راست منطقه عملیـات توسط قرارگاه کربلا تثبیت و چنین تدبیر شد که با اقدامات مهندسي از هرگونـه پیشروي دشمن ممانعت به عمل آید تا عقبة یگانهاي مســتقر در غرب کانال پرورش ماهي از هرگونه تهدید مصون و در امان باشــند. در عین حال در شب چهارم مجدداً به منظور تکمیل اهداف عملیات شـب سـوم همان مانور دنبال شد. از این پس با توجه بــه وضــعیت کلي عملیات تلاش اصلي بر روي قرارگاههاي قــدس و نجــف متمرکز گردید. ورود لشکر 5 نصر به جزیره بوارین و درهم شکستن اســتحکامات و مواضع دشمن بخشي از موفقیتهاي حاصله بود. افزایش حضور نیروهاي دشمن در منطقه قابل توجه بود: 1­ 41 الي 47 گردان پیاده کماندوئي نیروهاي مخصوص (جمعـاً حـدود 30000 نیروي پیاده) 2­ 25 الي 28 گردان زرهي و مکانیزه (در حدود 1000 دستگاه تانـک و نفربر) 3­ 20 الي 25 توپخانه (جمعاً 360 قبضه توپ) با افزایش نیروي دشمن در منطقه و تشدید فشار روي عقبههــا توسط حملات گسترده هوائي و شیمیایي فرماندهي کل عملیات بـرادر رضـائي طي تماس با حجت الاسلام هاشمي رفسنجاني فرمانــده عـالي جنگ ضمن درخواست مجـدد در مـورد افـزایش پشـتیباني عملیـات توسـط برادران نیروي هوایي و هوانیروز ارتش نسبت به انجام عملیات ارتـش در غرب کشور به منظور بازداشتن دشمن از انتقال نیرو بــه جنـوب نیز تأکید کرد.  طي درگیریهاي شب و روز پنجم گرچه اهداف مورد نظر کاملاً تحقق نیافت لیکن ناتواني دشمن از عقـب رانـدن نیروهــاي اسلام از منطقه سرپل غرب کانال پرورش ماهي و ممانعت از پیشــروي در جاده شلمچه نشانهاي از امیدواري نسبت به تثبیــت منطقــه بود.  اقدامات مهندسي  و  آتش  دو مسئلهاي بود کـه بـراي تثبیـت منطقه متصرفه و پیشروي مورد نیاز بود. پیچیدگي زمین وجود موانــع طبیعـي مقاومت دشمن و سایر عوامل موجب گردیـده بـود تــا  پیشـروي در محورهاي مختلف با کُندي همراه باشد. بنابراین در تدبیر کلـي عملیـات تاکیــد بر اقدامات مهندسي به منظور تثبیت منطقه و همچنیــن اسـتفاده از آتش براي درهم کوبیدن مقاومت دشمن مورد توجه قرار گرفت بدین صورت که آتش به طور متمرکز براي تطبیق تحت امر مســئول توپخانـه سپاه قرار گرفت تا مأموریت واگذاري مبني بر تمرکز آتــش در جنـاح راست عملیات مناطق کلیدي و حساس و عمل کلي براي جوابگوئي بــه آتش دشمن را به نحو مطلوب اجرا نماید. از این پس تلاش اصــلي در محور قرارگاه نجف بود که پس از تصرف جزیره بوارین به علت عدم پاکسازي کامل هنوز تثبیت نشده بود. درواقع تأمین این جزیره بـه منزلـة تـأمین جناح چپ منطقه عملیات محسوب میشد. طي شب و روز ششم و هفتم علاوه بر پیشروي در برخي محورها تلاش قابل ملاحظهاي نســبت به دفع حملات دشمن در غرب کانال پرورش ماهي انجام گرفــت. تشدید فشار دشمن و خبرهاي واصله مبني بر برگزاري جلسه فرماندهان ارتش عراق این شایعه را تقویت کــرد کــه دشـمن در آستانه  تصمیمگیري اساسي  میباشد. درواقع تلاشهاي دشمن طي چند روز گذشته و ناکـامي در عقب زدن نیروهاي اسلام و یا متوقـف نمـودن آنهـا نشـانة نـاتواني دشمن ارزیابي میشد. در چنین شرایطي رژیم عراق میبایستي با توجه به ارزش سیاسي ­ نظامي زمین منطقه نسبت به بازپس گیري آن تـلاش نموده تلفات انبوه را متحمل شود و یـا اینکــه  حفــظ نیرو  را بر  حفظ زمین  ترجیح داده و مبادرت به عقب نشــیني نمایـد.  سرانجام پس از هشت شبانه روز نبرد در منطقه شرق نهر جاسم دشمن به لحاظ ناتواني از مقابله با تهاجمات نیروهاي اسـلام و تلفـات وارده بــه خـاطر حفظ نیروهایش از منطقه شرق نهرجاسم عقبنشیني کرد. با پیـدایش شـرایط جدید برادر رضائي فرمانده کل عملیات بـه خـاطر تسـریع در پیشـروي نیروها و تعقیب دشمن پیام حضرت امام (قدس سره) را توسط بیسـیم براي نیروها قرائت نمود:  از خداونـد متعـال پـیروزي نهـائي رزمندگان عزیز را خواستارم عزیزان من بکوشید خداونــد تعــالي با شماست و اینجانب دست و بازوي شما را میبوسم. والسلام علیکــم و رحمه الله و برکاته.  توقف عملیات ضرورت تعقیب دشمن و پیشروي در عمق منطقه شــرق بصـره تداوم عملیات را به عنوان یک اصل اساسي مورد تأکید قرار میداد. ادامه فشار نظامي بر عراق میتوانست بر دســتاوردهاي عملیــات و کسب امتیاز و پیروزي سیاسي جمهوري اسلامي در جنگ بیفزاید. لازمه ادامه عملیـات پشتیباني فوقالعاده سپاه پاسداران بود زیرا سه ماه درگـیري مـداوم بـا دشمن (از زمان آمادگي براي عملیات کربلاي 4) سپاه را در امــر نیروي انساني آتش پشتیباني پدافند هوایي و سایر لـوازم و تجهــیزات دچار مشکلاتي کرده بود. با توجه به امکان تأمین برخي از نیازمنـدیها توسـط ارتش ناچار پیشنهاداتي به حضور فرماندهي کل قوا ارائه گردید که مورد موافقت قرار گرفت و حضرت امام (ره) دستورات لازم مبني بر واگذاري امکانات به سپاه را صادر فرمودند. عدم تأمین امکانات و تجهیزات مورد نیاز براي ادامه عملیات از یکسو و عکسالعمل شدید دشمن از شب دهم عملیات به بعد از سوي دیگر باعث شد با وجود یک هفتــه درگیري در غرب نهرجاسم و تصرف سرپل در این قسمت تصمیم به توقف عملیات گرفته شود تا یگانهاي سپاه پس از بازسازي و تهیه و جایگزیني امکانات مورد نیاز به ادامه نبرد مبادرت نمایند.بازتاب عملیات کربلاي 5زمان آغاز عملیات کربلاي 5 زمین با ارزش شرق بصـره و پیشـروي در عمق استحکامات دشمن مجموعة عواملي بودند که عمیقــاً بـر اهمیت عملیات کـربلاي 5 در ابعـاد سیاسـي نظــامي و تبلیغـاتي افزودند. در شرایطي که عراق تبلیغات نسبتاً وسیع و گستردهاي را مبني بر شکست ایران سازماندهي و اجرا میکرد و از سوي دیگر براي بازپس گیري فـاو آماده مي شد انجام عملیات کربلاي 5 به منزله وارد ساختن یک شـوک بر پیکر ارتش عراق و رژیم این کشور بود. مهمتر از همـه اینکـه زمیـن منطقه عملیات با توجه به نــزدیکي آن بــه شـهر بصره از امتیازات و ویژگیهاي قابل ملاحظهاي براي کسب برتري ایران و خاتمـه بخشـیدن به جنگ برخوردار بود ضمن اینکه استحکامات دشمن در منطقه از سال 61 و پس از فتح خرمشهر کاملاً تقویت شده بود به گونهاي که عبور از آنها غیرممکن به نظر میرسید. درواقـع بـا توجـه بـه ارزش سیاسـي ­ نظامي زمین شرق بصره و قابلیت زمین این منطقه براي تداوم عملیـات به نظر میرسید آنچه که به عنوان عملیات سرنوشت ساز مطرح میشد بـا تداوم عملیات در شرق بصره تحقق یابــد. در چــارچوب همین تحلیل تداوم عملیات در غرب نهرجاسم طرح ریزي و اجرا شد.

 

 

ابزار هدایت به بالای صفحه